| Programma: | Het Historische monument, Concentratiekamp uit WO II, in authentieke staat bewaard, uitgebreid met een documentatiecentrum en filmprojectie die u onderdompelt in de realiteit van toen, is zeker een bezoekje waard, bij het begin van de rit.
********************************************************
*Oorsprong*
Het fort Breendonk is een vesting in 1906 opgetrokken. Het maakte deel uit van een vestinggordel rond Antwerpen, tussen de forten van Liezele ten westen en Waelhem ten oosten. Het is omringd met een brede watergracht en de gebouwen waren begraven onder de daaruit uitgedolven aarde.
*Het beleg van 1914*
Op 4 augustus 1914 werd België overvallen door het leger van de Kaizer. Voornamelijk bezorgd om Parijs zo spoedig mogelijk te bereiken keerde het Duitse leger zich met alle macht naar het zuiden en beperkte zich Antwerpen af te schermen. Pas op 9 september gaf het Duitse hoofdkwartier generaal Beseler bevel Antwerpen in te nemen : de belegeringsartillerie was door de val van Namen en Maubeuge vrijgekomen. Op 28 september begon het beschieten van de forten. Breendonk werd voor het eerst beschoten op 1 oktober door geschut opgesteld, 8 tot 9 km buiten bereik van zijn eigen artillerie. De val van Sint-Kathelijne-Waver en van Lier opende een bres die toeliet om Breendonk langs het oosten om te trekken. Op 1, 6 en 8 oktober vielen er op het fort Breendonk 563 mortiergranaten van 305. De bevelhebber van het fort, Weyns, werd dodelijk getroffen op zijn post. Pas op 9 oktober, nadat de val van Antwerpen voltrokken was, gaf het fort zich over. De trots der overlevenden was begrijpelijk. In 1926 hebben zij een bronzen herinneringsplaat aangebracht links van de uitvalpoort.
*De tijd tussen de beide wereldoorlogen*
Na de bevrijding, in 1918, werd het fort af en toe gebruikt door het Belgisch leger om er troepen in onder te brengen. Toen men zich later moest voorbereiden op een gebeurlijke nieuwe oorlog stelde men vast dat de forten van de vestinggordel van Antwerpen, waarvan sommige erg gehavend werden in 1914, niet vatbaar waren voor aanpassing aan een modern verdedigingsstelsel. Breendonk werd verkozen als gebeurlijke verblijfplaats van de Koning en van het A.H.K. in geval van vijandelijke invasie.
*Het Algemeen Hoofdkwartier van 1940*
Op 10 mei 1940, om half negen ‘s morgens kwam Koning Leopold III, opperbevelhebber van het leger, in Breendonk aan. Vooraf hadden reeds de eerste elementen van het hoofdkwartier en het hoofd van de Generale Staf de plaats bereikt. Het is van daar dat de Koning op 10 mei zijn toespraak tot het land richtte. Het is daar ook dat hij de bevelhebbers van het zevende Franse leger en van de Britse krijgsmachten, respectievelijk op de rechte en linker r flanken van het Belgisch leger opgesteld, ontvangen heeft, evenals generaal Billotte, bevelhebber van de Leger Groep Noord waaraan het Belgisch leger toegevoegd werd vanaf 12 mei.
Op 16 mei gaf generaal Billotte het bevel de verdedigingslijn Antwerpen-Namen prijs te geven omdat zij onhoudbaar geworden was door de doorbraak bij Sedan.
Op 16 mei, rond middernacht verliet het hoofd van de Generale Staf het fort. Op 17 mei, in de namiddag werd het geheel van het Algemeen Hoofdkwartier verplaatst naar de omgeving van Gent.
*Het S.S. kamp*
Het fort Breendonk betrekt een begunstigde ligging. De verbindingsmogelijkheden lagen aan de grond van zijn keuze als Algemeen Hoofdkwartier. Om dezelfde redenen besloot de vijand er een gevangenkamp van te maken. Zijn opdracht bestond erin gevangenen te ontvangen die bestemd waren om later gedeporteerd te worden. Spoedig werd het fort een bastion van de Gestapo in bezet België, een baken van het schrikbewind dat ernaar streefde ieder verzet in het land te verlammen.
Het uitzicht van Breendonk zou spoedig veranderen : de gevangenen moesten eerst rondom het fort een versperring van prikkeldraad aanbrengen. Vervolgens moesten zij de aanzienlijke hoeveelheid aarde, waaronder de gebouwen bedolven lagen, verwijderen, binnenplaatsen aanleggen en de grachtwallen aanzienlijk verhogen.
|
